GOİ HaritaHarita mühendisliği ve kadastro

Drone ve LiDAR ile 3B kent modelleme

Bir mahallenin ya da proje alanının bugünkü hâlini İHA fotogrametrisi ve LiDAR ile üzerinde ölçü alınabilen üç boyutlu modele dönüştürürüz. Belediyeler ve kentsel dönüşüm yatırımcıları için ortofoto, nokta bulutu ve 3B model teslim ederiz.

Yapı ayak izlerinden yükseltilmiş, temsilî üç boyutlu kent blok modeli
Dayanak
BÖHHBÜY (fotogrametrik üretim ve ortofoto); SHGM İHA uçuş kuralları
Kimler başvurur
Belediye, kentsel dönüşüm ve gayrimenkul yatırımcısı, mimar, şehir plancısı
Büroda süre
Alanın büyüklüğüne göre değişir; uçuş izni süresi hariç
Teslim
Ortofoto, nokta bulutu, dokulu 3B model; CityGML ve 3D Tiles
3B kent modelleme şeması: uçuştan modele İzometrik bir kent parçası: zemin ızgarası üzerinde farklı yükseklikte altı bina, ikisinin yanında kırmızı yükseklik ölçüsü (24 m ve 12 m). Üstte paralel İHA uçuş şeritleri ve bir şeritten zemine inen kamera görüş piramidi, zeminde üç yer kontrol noktası (YKN); altta çıktılar sırasıyla nokta bulutu, ortofoto ve 3B model. İHA uçuş şeritleri 24 m 12 m YKN YKN YKN nokta bulutu ortofoto 3B model
Şema: İHA uçuş şeritlerinden çekilen fotoğraflar yer kontrol noktalarıyla (YKN) koordinata bağlanır; nokta bulutu, ortofoto ve 3B model bu veriden üretilir. Yükseklikler örnektir.

3B kent modeli nedir, hangi ürünlerden oluşur?

3B kent modeli, bir yerleşimi binaları ve arazisiyle birlikte gerçek koordinatlarında üç boyutlu gösteren sayısal veridir. Ekranda döndürülebilen bir maket gibi görünür; maketten farkı, üzerinde ölçü alınabilmesidir. Bir binanın saçak yüksekliğini, iki cephe arasındaki mesafeyi ya da bir sokağın eğimini modelden okuyabilirsiniz.

İHA (drone) ile yapılan tek bir uçuşun verisinden birbirini tamamlayan beş ürün üretilir:

  • Ortofoto: Çekim açısından ve arazi yüksekliğinden doğan kaymaları giderilmiş, üzerinde ölçü alınabilen hava görüntüsü.
  • Nokta bulutu: Yüzeylerden toplanan, her biri koordinat ve renk taşıyan milyonlarca nokta.
  • Sayısal yüzey ve arazi modeli: İlki bina ve ağaçlarla birlikte üst yüzeyi, ikincisi çıplak zemini verir.
  • Dokulu 3B model: Nokta bulutundan örülen, üzerine fotoğraf dokusu giydirilmiş yüzey.
  • Bina modelleri: Her binanın ayrı bir nesne olarak tanımlandığı, kat adedi ya da kullanım türü gibi bilgiler eklenebilen CBS verisi.

Kimler, ne için kullanır?

Belediyeler modeli coğrafi bilgi sistemine (CBS) altlık olarak alır ve imar, numarataj, altyapı katmanlarını gerçek binaların üzerinde görür. Plan çalışmalarında model, halihazır haritayı tamamlayan görsel bir altlıktır. Plan tarafındaki işlerimizi imar planı altlığı ve uygulaması sayfasında bulabilirsiniz.

Kentsel dönüşümde model, yıkımdan önceki durumun tarihli belgesidir. Hangi parselde kaç katlı, ne büyüklükte yapı bulunduğu sonradan sorulduğunda ortofoto ve nokta bulutu elde kalır. Dönüşüm alanındaki mülkiyet düzenlemesi ayrı bir iştir; onu parselasyon sayfasında anlattık.

Mimarlar ve plancılar tasarladıkları kütleyi modele yerleştirir, kent silüetine etkisini ve komşu parsellere düşen gölgeyi inceler. Yatırımcılar aynı modeli proje sunumunda kullanır; yeni yapı, çevresindeki gerçek binalarla birlikte görünür.

Bu veriyle görünürlük (manzara) analizi ya da taşkın yayılımı gibi çalışmalar da yapılabilir. Bizim işimiz ölçülebilir veriyi ve modeli üretmektir; analizi çoğunlukla ilgili uzman kendi yazılımında yürütür.

Model nasıl üretilir?

Saha çalışması çoğunlukla kısa, verinin işlenmesi uzun sürer. Akış altı adımdan oluşur:

  1. Uçuş planı: Alanın sınırına, istenen ayrıntıya ve bina yüksekliklerine göre uçuş yüksekliğini ve bindirme oranını (ardışık fotoğrafların üst üste binme payı) belirleriz. Cepheler de modellenecekse eğik çekim planlarız.
  2. Yer kontrol noktaları: Araziye fotoğrafta seçilebilen işaretler yerleştirir, koordinatlarını GNSS alıcısı (uydudan konum belirleyen ölçü aleti) ile ölçeriz. Bir bölümünü denetim için ayırırız.
  3. Uçuş: Uygun hava ve ışık koşulunda uçarız. Sık ağaçlı bölgelerde LiDAR taraması ekleriz; lazer darbeleri yaprak aralarından zemine ulaşır.
  4. İşleme: Fotoğraflar yazılımda eşleştirilir; nokta bulutu, yüzey modeli, ortofoto ve dokulu model üretilir.
  5. Denetim: Modelden okunan koordinatları, hesaba katılmamış denetim noktalarının arazide ölçülen değerleriyle karşılaştırırız. Farklar doğruluk raporuna yazılır.
  6. Teslim: Dosyaları kullanacağınız yazılıma uygun biçimde hazırlarız.

Doğruluk neye bağlıdır?

DJI Matrice 300 RTK ile yaptığımız uçuşlarda yaklaşık ±3 cm doğruluk elde ediyoruz. Bu değer iki etkene bağlıdır: yer kontrol noktalarının sayısı ile dağılımı ve uçuş yüksekliği.

RTK (gerçek zamanlı konum düzeltmesi) alıcısı, her fotoğrafın çekildiği konumu uçuş sırasında santimetre düzeyinde kaydeder. Yine de yer kontrol noktası kullanırız; modelin araziyle uyumunu yerde ölçülmüş noktalar gösterir.

Uçuş yükseldikçe bir pikselin yerde karşıladığı alan büyür, ayrıntı azalır. Kontrol noktaları alanın tek bir köşesinde toplanırsa model öbür uçta kayar. Noktaları bu nedenle alanın kenarlarına ve ortasına dağıtır, sonucu denetim noktalarıyla ölçeriz. Teslim ettiğimiz rapor o işin kendi ölçülmüş farklarını içerir.

Fotoğrafın göremediği yerler de vardır: saçak altları, dar bina aralıkları, ağaç altındaki zemin. Buraları LiDAR ya da yersel ölçümle tamamlarız.

3B model parsel sınırını belirlemez. Tapu ve kadastro işlemlerinde sınırlar kadastro verisine dayanır.

Hangi biçimlerde teslim ediyoruz?

ÇıktıBiçimNerede kullanılır
Bina modelleriCityGMLBelediye CBS’si ve kent bilgi sistemi; her bina bilgi taşıyan ayrı bir nesnedir
Dokulu 3B model3D TilesWeb tarayıcısında görüntüleme ve sunum; büyük modeller parça parça yüklenir
Nokta bulutuYaygın olarak LAS/LAZCAD yazılımlarında ölçü alma ve kesit çıkarma
OrtofotoKoordinatlı görüntü (yaygın olarak GeoTIFF)CBS ve CAD altlığı, mevcut durum paftası
Sayısal arazi ve yüzey modeliKoordinatlı raster ya da eş yükselti eğrili çizimEğim ve hacim hesabı, gölge analizi

CityGML’de binalar farklı ayrıntı düzeylerinde tanımlanabilir: düz çatılı blok olarak ya da çatı biçimi işlenmiş hâlde. Hangi düzeyin gerektiğini kullanım amacı belirler; silüet ve gölge çalışmasında çatı biçimi önem kazanır.

Dosya biçimi ise kullanacağınız yazılıma bağlıdır; bunu işin başında sorarız. Aynı veriden 1/1000 ölçekli halihazır harita çizilebilir, kazı ve stok sahalarında drone ile hacim hesabı yapılabilir.

Uçuş izni ve sahadaki kısıtlar

İHA uçuşları Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) kurallarına tabidir. Gereken izin uçuş bölgesine göre değişir; havalimanı çevreleri ve askerî alanlar gibi yerlerde uçuş kısıtlıdır ya da ek izne bağlıdır. İzin başvurularını biz yaparız ve izin süresini iş takvimine ekleriz.

Uçuş günü havaya bağlıdır. Yağışta ve kuvvetli rüzgârda uçulmaz; alçak güneşin uzun gölgeleri model dokusunu bozar. Kent içinde kalkış ve iniş için güvenli bir alan gerekir. Kapalı sitelerde ve tesislerde yönetimden önceden izin alınmasını isteriz.

İş bizde nasıl ilerler?

  1. Ön görüşme ve kapsam

    Modelin ne için kullanılacağını, alanın sınırını ve istenen ayrıntı düzeyini konuşuruz. Keşif ücretsizdir; teklifi yazılı veririz.

  2. Uçuş izni ve plan

    Uçuş bölgesindeki kısıtları kontrol eder, gereken izinlere başvurur, uçuş planını hazırlarız.

  3. Yer kontrol noktaları

    Araziye kontrol ve denetim noktalarını yerleştirir, koordinatlarını GNSS ile ölçeriz.

  4. Uçuş ve tarama

    Fotogrametrik uçuşu yapar; ağaçlık ya da dar aralıklı bölgelerde LiDAR ve yersel ölçümle tamamlarız.

  5. İşleme ve denetim

    Nokta bulutunu, ortofotoyu ve modeli üretir, denetim noktalarıyla karşılaştırıp doğruluk raporunu yazarız.

  6. Dosya teslimi

    Dosyaları kararlaştırılan biçimlerde teslim eder, modelin yazılımınızda açıldığını birlikte kontrol ederiz.

Hazırlamanız gerekenler

  • Alanın sınırı: KML dosyası, ada/parsel listesi ya da harita üzerinde işaret
  • Modelin kullanım amacı ve açılacağı yazılım (CBS, CAD ya da web)
  • İstenen çıktılar: ortofoto, nokta bulutu, dokulu model, bina modelleri
  • Cephe ayrıntısı istenip istenmediği
  • Varsa eski halihazır harita, kadastro verisi ve imar planı
  • Kapalı site, kampüs ya da tesislerde giriş ve uçuş için yönetim izni
  • Sahada iletişim kurulacak kişi

Belgelerin tamamı elinizde olmayabilir. Eksikleri birlikte belirler, kurumlardan alınacak evrakı sizin adınıza takip ederiz.

Sık sorulanlar

3B kent modeli ne işe yarar?

3B kent modeli, bir yerleşimin binalarını ve arazisini gerçek koordinatlarıyla üç boyutlu gösterir ve üzerinde ölçü alınabilir. Belediyeler coğrafi bilgi sistemi altlığı olarak, kentsel dönüşümde ilgili taraflar yıkım öncesi durumun belgesi olarak, mimarlar ve plancılar silüet ile gölge incelemesi için kullanır.

Drone ile üretilen 3B modelin doğruluğu nedir?

DJI Matrice 300 RTK ile yaptığımız uçuşlarda yaklaşık ±3 cm doğruluk elde ediyoruz. Bu değer yer kontrol noktalarının sayısına, dağılımına ve uçuş yüksekliğine bağlıdır. Sonucu bağımsız denetim noktalarıyla ölçer ve bulunan farkları doğruluk raporunda veririz.

İHA fotogrametrisi ile LiDAR arasındaki fark nedir?

Fotogrametri bindirmeli fotoğraflardan model üretir; renkli doku ve ortofoto verir. LiDAR lazer darbeleriyle doğrudan mesafe ölçer ve yaprak aralarından zemine ulaşabildiği için ağaçlık alanlarda zemini fotogrametriden daha iyi yakalar. Kent modellerinde iki yöntem çoğunlukla birlikte kullanılır.

Drone uçuşu için izin gerekir mi, izni kim alır?

İHA uçuşları Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) kurallarına tabidir ve gereken izin uçuş bölgesine göre değişir. Havalimanı çevreleri ve askerî alanlar gibi yerlerde uçuş kısıtlı ya da ek izne bağlıdır. İzin başvurularını biz yaparız; izin süresi iş takvimine eklenir.

CityGML ile 3D Tiles arasındaki fark nedir?

CityGML, binaları kat adedi ya da kullanım türü gibi bilgiler taşıyan ayrı nesneler olarak saklayan bir CBS veri biçimidir; belediye bilgi sistemlerine aktarmaya uygundur. 3D Tiles büyük 3B modelleri parçalara bölerek web tarayıcısında hızlı görüntülemeyi sağlar. Aynı modeli iki biçimde de teslim edebiliriz.

Model üzerinde gölge ve silüet analizi yapıyor musunuz?

Gölge, silüet ve görünürlük analizleri ürettiğimiz model üzerinde yapılabilir. Biz ölçülebilir veriyi ve modeli hazırlarız; analizi çoğunlukla mimar, plancı ya da ilgili uzman kendi yazılımında yürütür. Modeli o yazılımın açabileceği biçimde teslim ederiz.

Parselinizi anlatın, ne gerektiğini söyleyelim.

Ada ve parsel numarası çoğu iş için yeterlidir. Keşif ücretsizdir, teklif yazılı verilir.

(0532) 732 60 19 Pazartesi–Cuma 09.00–18.00 Teklif formunu doldurun