Halihazır harita yapımı ve plankote hizmeti
Halihazır harita, bir alanın bugünkü durumunu yapıları, yolları ve kotlarıyla gösteren büyük ölçekli haritadır. Ankara’da plan ve proje hazırlayan plancı, mimar, müteahhit ve belediyeler için ölçer; onaya hazır pafta ve sayısal çizim olarak teslim ederiz.
- Dayanak
- Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği (BÖHHBÜY)
- Kimler başvurur
- Müteahhit, mimar, şehir plancısı, belediye
- Büroda süre
- Plankote ve küçük alanlarda çoğunlukla 3–7 iş günü; kurum onayı hariç
- Teslim
- NCZ/DWG çizim, PDF pafta, koordinat listesi; istenirse ortofoto
Halihazır harita nedir, ne zaman gerekir?
Halihazır haritada ölçüm günü arazide ne varsa onu ölçer ve çizeriz: binalar, yollar, duvarlar, direkler, rögar kapakları, ağaçlar. Arazinin eğimini eş yükselti eğrileriyle (aynı yükseklikteki noktaları birleştiren çizgiler) gösteririz. Mülkiyet sınırları bu haritada yer almaz; kadastro verisinden ayrı bir katman olarak eklenir. Halihazır harita ile kadastro haritasının ayrımını harita türlerinin farkını anlatan rehberde bulabilirsiniz.
Bu haritaya en sık dört durumda ihtiyaç duyulur:
- İmar planı yapılacak ya da değiştirilecek alanlar. İmar Kanunu’na göre planlar onaylı halihazır harita üzerine çizilir.
- Mevcut imar planının dışında kalan bir arazi için hazırlanacak mevzii imar planı.
- Yol, kanalizasyon, içme suyu ve enerji hattı projeleri. Burada harita güzergâh boyunca şerit hâlinde üretilir.
- Büyük parsellerde fabrika ya da güneş enerjisi santrali gibi yatırımların vaziyet planı ve kazı-dolgu hesabı.
İmar planını şehir plancısı hazırlar; biz planın çizileceği altlığı üretiriz. Plan tarafındaki işlerimizi imar planı altlığı ve uygulaması sayfasında anlattık.
Birkaç yıl önce üretilmiş bir harita kullanılacaksa idare güncellenmesini isteyebilir. Eski haritayı arazide birkaç noktada denetler, güncellemenin yetip yetmeyeceğini söyleriz.
Ölçek: 1/1000 mi, 1/5000 mi?
Ölçeği haritanın kullanılacağı iş belirler. Uygulama imar planları (ada ve parsel düzeyinde yapılaşma koşullarını gösteren plan) 1/1000, nazım imar planları (arazi kullanımının ana kararlarını veren üst plan) 1/5000 ölçekli halihazır harita üzerine hazırlanır. 1/1000 ölçekte bina köşeleri, bahçe duvarları ve tek tek direkler seçilir. 1/5000 ölçekte ayrıntı azalır, buna karşılık geniş bir alanın genel yapısı tek paftada okunur.
Ölçek, arazide ölçülecek nokta sıklığını ve eş yükselti eğrilerinin aralığını da belirler. Bu yüzden 1/5000 için yapılmış bir ölçüm sonradan 1/1000’e büyütülemez; eksik ayrıntı için araziye yeniden çıkmak gerekir. Alanın ileride uygulama imar planına konu olma ihtimali varsa bunu ilk görüşmede konuşuruz.
Tek parselin ruhsat projesi için bu ölçekler kaba kalır. Orada plankote kullanılır.
Ölçüm yöntemini neye göre seçiyoruz?
Aynı haritayı üç ayrı yöntemle üretebiliriz. Seçimi alanın büyüklüğü, bitki örtüsü ve yapı yoğunluğu belirler.
| Yöntem | Uygun olduğu alan | Zayıf kaldığı yer |
|---|---|---|
| Yersel ölçüm: GNSS alıcısı (uydudan konum belirleyen ölçü aleti) ve total station (açı ve mesafe ölçen elektronik alet) | Tek parsel ve birkaç parsellik alanlar, yoğun yapılaşmış sokaklar; bina köşesi, rögar gibi tek tek ölçülmesi gereken ayrıntılar | Geniş arazide saha süresi uzar |
| İHA (drone) fotogrametrisi: bindirmeli hava fotoğraflarından harita üretimi | Birkaç hektardan büyük açık araziler, yol ve hat güzergâhları, ortofoto da istenen işler | Sık ağaç ve çalı altındaki zemini göremez; uçuş iznine ve hava koşuluna bağlıdır |
| LiDAR: lazer darbeleriyle nokta bulutu toplayan tarama | Ağaçlık araziler, dik şevler, enerji hattı koridorları; ayrıntılı cephe ve tesis ölçümleri | Veri işleme uzun sürer; küçük ve açık alanlarda gereğinden pahalı kalır |
Çoğu işte iki yöntemi birlikte kullanırız: genel alanı İHA ile, saçak altı ve dar sokak gibi havadan görünmeyen ayrıntıları total station ile ölçeriz. İHA ile üretilen haritada da araziye yer kontrol noktaları (koordinatı GNSS ile ölçülen, fotoğrafta seçilebilen işaretler) yerleştirir, sonucu hesaba katılmamış denetim noktalarıyla karşılaştırırız.
BÖHHBÜY’e uygunluk ve onay
Resmî işlemde kullanılacak halihazır haritalar Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği’ne (BÖHHBÜY) göre üretilir. Yönetmelik haritanın ülke koordinat sistemine nasıl bağlanacağını, hangi ayrıntının hangi işaretle gösterileceğini ve doğruluğun arazide nasıl denetleneceğini tanımlar.
Onay mercii alanın yerine ve haritanın hangi iş için üretildiğine göre değişir: belediye, il özel idaresi, İLBANK ya da ilgili bakanlık olabilir. Her idarenin dosya düzeni ve kontrol biçimi farklıdır. Ölçüme başlamadan önce onayı verecek kurumu ve varsa teknik şartnamesini öğrenir, haritayı o kurumun istediği pafta düzeninde hazırlarız.
Haritayı ülke koordinat sisteminde (ITRF96 datumu, 3 derecelik dilim) üretiriz. Kadastro verisi ve imar planı bu altlığın üzerine işlenir.
Onay süresi idareye ve iş yüküne göre değişir. Verdiğimiz süre arazi ve büro çalışmamızı kapsar; kurumdaki inceleme bunun dışındadır.
Tek parselde plankote
Plankote, tek bir parselin köşe koordinatlarını ve kotlarını, cephe aldığı yolun kotlarıyla birlikte gösteren ölçüm krokisidir. Yapı ruhsatı için hazırlanan mimari proje ile zemin etüdü bu krokiye dayanır. Parsel köşelerini kadastro koordinatlarından alır, kotları arazide ölçeriz.
Plankotenin biçimi ve onay usulü belediyeden belediyeye değişir. Ölçüme çıkmadan önce ilgili belediyenin güncel şablonunu ister, çizimi ona göre hazırlarız. Plankotenin halihazır haritadan ve aplikasyon krokisinden farkını plankote rehberinde tabloyla anlattık.
Ruhsat dosyasında plankoteyle birlikte çoğunlukla aplikasyon krokisi de istenir. Bu krokiyi kadastro müdürlüğü ya da LİHKAB (Lisanslı Harita Kadastro Mühendislik Bürosu) düzenler; elinizde yoksa başvuruyu sizin adınıza takip ederiz.
Teslim dosyaları
Teslim paketini haritayı kullanacak kişiye göre düzenleriz. Mimarlar çoğunlukla DWG, belediyelerin harita birimleri NCZ ile çalışır.
- Sayısal çizim: NCZ ve DWG biçiminde, katmanları ayrılmış halihazır harita ya da plankote.
- PDF pafta: Ölçekli, lejantlı (işaret açıklamalı), çıktıya hazır.
- Koordinat listesi: Ölçülen ayrıntı noktalarının ve yer kontrol noktalarının koordinat ve kotları.
- Ortofoto (ölçekli, koordinatlı hava görüntüsü) ve sayısal arazi modeli: İHA ya da LiDAR kullanılan işlerde; istenirse nokta bulutu da verilir.
- CBS katmanları: Kurumlar için SHP ya da TAB biçiminde.
Aynı uçuş verisinden üç boyutlu model de üretilebilir. Bu ürünü 3B kent modelleme sayfasında anlattık.
İş bizde nasıl ilerler?
-
Ön görüşme ve keşif
Alanın sınırını, haritanın hangi iş için ve hangi kurumun onayıyla kullanılacağını konuşuruz. Keşif ve ön görüşme ücretsizdir; teklifi yazılı veririz.
-
Kayıt ve altlık toplama
Kadastro verisini, varsa eski haritaları ve çevredeki nirengi noktalarının (koordinatı bilinen sabit noktalar) kayıtlarını toplarız.
-
Yöntem ve saha planı
Yersel ölçüm, İHA ya da LiDAR arasından işe uygun olanı seçer; uçuş gerekiyorsa izin başvurusunu yaparız.
-
Arazi ölçümü
Yer kontrol noktalarını kurar, ayrıntı ölçümünü ya da uçuşu tamamlarız. Havadan görünmeyen yerleri total station ile ölçeriz.
-
Çizim ve denetim
Haritayı çizer, arazide bağımsız noktalarla karşılaştırırız. Eksik kalan ayrıntı için sahaya yeniden çıkarız.
-
Teslim ve onay dosyası
Paftaları ve sayısal dosyaları teslim ederiz. Onay gerekiyorsa dosyayı ilgili idareye sunar, kontrol sırasında istenen düzeltmeleri yaparız.
Hazırlamanız gerekenler
- Tapu fotokopisi ya da ada/parsel numaraları
- Ölçülecek alanın sınırını gösteren kroki, harita üzerinde işaret ya da KML dosyası
- Haritanın kullanılacağı iş: imar planı, yapı ruhsatı, altyapı projesi ya da ön fizibilite
- Onayı verecek idare ve varsa idarenin teknik şartnamesi
- Plankote için güncel imar durumu belgesi ve varsa aplikasyon krokisi
- Arazide iletişim kurulacak kişi; kapalı tesislerde giriş izni
Belgelerin tamamı elinizde olmayabilir. Eksikleri birlikte belirler, kurumlardan alınacak evrakı sizin adınıza takip ederiz.
Sık sorulanlar
Halihazır harita ile kadastro haritası aynı şey mi?
Hayır. Kadastro haritası parsellerin mülkiyet sınırlarını, halihazır harita ise arazinin üzerindeki yapıları, yolları ve yükseklikleri gösterir. İmar planı hazırlanırken ikisi birlikte kullanılır: plan, kadastral durumu işlenmiş onaylı halihazır harita üzerine çizilir.
Halihazır haritayı hangi kurum onaylar?
Onay mercii alanın yerine ve haritanın üretilme amacına göre değişir; belediye, il özel idaresi, İLBANK ya da ilgili bakanlık olabilir. Haritanın Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği’ne (BÖHHBÜY) uygun üretilmesi gerekir. Onay süresi idareye ve iş yüküne göre değişir.
Halihazır harita drone ile yapılabilir mi?
Evet. Açık ve geniş arazilerde halihazır harita İHA (drone) fotogrametrisiyle üretilebilir; araziye yer kontrol noktaları kurulur ve sonuç bağımsız noktalarla denetlenir. Sık ağaçlık alanlar ve saçak altı gibi havadan görünmeyen yerler yersel ölçüm ya da LiDAR ile tamamlanır.
1/1000 ile 1/5000 ölçekli halihazır harita arasındaki fark nedir?
1/1000 ölçekli halihazır harita uygulama imar planlarının, 1/5000 ölçekli harita nazım imar planlarının altlığıdır. 1/1000 ölçekte binalar ve duvarlar tek tek gösterilir; 1/5000 daha geniş alanı daha az ayrıntıyla kapsar. 1/5000 için yapılmış ölçüm sonradan 1/1000 ölçeğe büyütülemez.
Plankote ne kadar sürede hazırlanır?
Tek parsellik bir plankotede ölçüm, çizim ve dosya hazırlığı büromuzda çoğunlukla 3–7 iş günü sürer. Belediye onayı gerekiyorsa o süre bunun dışındadır ve belediyeye göre değişir.
Halihazır harita ücreti neye göre belirlenir?
Ücreti alanın büyüklüğü, istenen ölçek, arazinin eğimi ile bitki örtüsü, yapı yoğunluğu ve onay sürecinin kapsamı belirler. Ankara ve ilçelerinde keşfi ücretsiz yapar, alanı gördükten sonra teklifi yazılı veririz.
Bu konudaki rehber yazıları
Birlikte istenen hizmetler
- İmar Planı Altlığı ve Uygulamasıİmar planının harita altlığı, kadastral çakıştırma ve onaydan sonra araziye uygulama.
- 3B Kent ModellemeİHA fotogrametrisi ve lazer taramayla üretilen 3B kent modeli, nokta bulutu ve ortofoto.
- Altyapı ve Üstyapı ÖlçümleriBina ve aks aplikasyonu, kazı-dolgu hacmi, kot kontrolü, güzergâh etüdü ve yapım sonrası harita.