GOİ HaritaHarita mühendisliği ve kadastro

Altyapı ve üstyapı ölçümleri: aplikasyon ve hacim hesabı

Ankara’daki şantiyenizde yapının projedeki yerine ve kotuna oturmasını ölçümle sağlarız. Müteahhit ve şantiye şefi için aplikasyon yapar, kazı-dolgu hacmini hesaplar; iş bitince as-built haritasını ölçüm tutanaklarıyla birlikte teslim ederiz.

Yükselen betonarme yapının karşısında total station ile kontrol ölçümü yapan teknisyen
Dayanak
Onaylı uygulama projesi, yapı ruhsatı ve işin teknik şartnamesi
Kimler başvurur
Müteahhit, şantiye şefi, kontrol mühendisi, yapı denetim kuruluşu
Büroda süre
Hesap ve çizim çoğunlukla 3–7 iş günü; saha ölçümü şantiye takvimine göre
Teslim
Aplikasyon tutanağı, hacim raporu, en-boy kesit, as-built paftası
Bina aplikasyonu şeması Planda parsel sınırı, kesikli çekme mesafesi çizgisi, bina oturumu ile A–D ve 1–3 aksları görülür; parsel dışındaki alet noktasından binanın iki köşesine kırmızı ölçü ışınları uzanır. Yandaki kesit ±0,00 kotundaki zemini, kazı çukurunu, temeli ve −3,20 kazı kotunu gösterir. Plan A B C D 1 2 3 çekme mesafesi parsel sınırı alet noktası Kesit ±0,00 kazı kotu −3,20
Şema: bina köşeleri ve aksları alet noktasından ölçülerek araziye işaretlenir; kazı kotu ±0,00’a göre verilir. Değerler örnektir.

Şantiyede ölçüm ekibi hangi anlarda gerekir?

Bir inşaatta ölçüm ekibi işin belirli anlarında şantiyeye çağrılır. Aşağıdaki sıra bir bina şantiyesi içindir; yol ve hat işlerinde aynı mantık güzergâh boyunca ilerler.

Şantiyedeki anYapılan ölçümElinize geçen
Temel kazısından önceParsel ve bina köşelerinin aplikasyonu, doğal zeminin kot ölçümüKazı sınırı kazıkları, kazı öncesi zemin ölçüsü
Kazı sürerken ve bitinceKazı taban kotu kontrolü, kazı sonrası yüzey ölçümüHacim hesap raporu
Temel ve her kat betonundan önceAksların kalıba aktarılması, kolon ve perde yerlerinin kontrolü, kat kotuAks ve kot kontrol tutanağı
Kaba inşaat yükselirkenDüşeylik kontrolü, komşu yapılarda oturma ölçümüSapma ve oturma çizelgesi
İmalat bitinceYapılan işin yerinde ölçümüAs-built haritası

İlk gün şantiye çevresine röper (kazıdan ve iş makinesinden etkilenmeyen sabit referans noktası) ağı kurarız. Sonraki bütün ölçümler bu noktalara dayanır.

Bina, aks ve kolon aplikasyonu

Aplikasyon, projedeki bir noktanın koordinatıyla zeminde işaretlenmesidir. Bina aplikasyonunda önce parselin köşeleri kadastro verisine göre yerinde bulunur. Ardından mimari vaziyet planındaki bina köşeleri, çekme mesafeleri (binanın parsel sınırlarına bırakması gereken boşluklar) kontrol edilerek zemine çakılır. Parsel köşelerinin resmî belgesi olan aplikasyon krokisi kadastro müdürlüğünden ya da LİHKAB’dan (Lisanslı Harita Kadastro Mühendislik Bürosu) alınır; elinizde yoksa başvuruyu sizin adınıza takip ederiz.

Temel kazısından önce çakılan kazıklar kazıyla birlikte kaybolur. Bu yüzden köşeleri ve aksları kazı alanının dışındaki röperlere bağlarız; akslar kazı tabanında ve her katta bu röperlerden yeniden kurulur. Kolon aplikasyonunda her kolonun köşesi aks kesişimlerinden ölçülerek grobetonun ya da radye kalıbının üzerine işaretlenir.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne göre ruhsat eki projeler arasında harita mühendisinin hazırladığı yapı aplikasyon projesi de bulunur. Belediyeler ya da yapı denetim kuruluşları temel aşamasında binanın yerini ve kotunu gösteren ölçüm tutanağı (uygulamada temel üstü vizesi evrakı) isteyebilir; biçimi idareye göre değişir.

Kazı kotu ve kazı-dolgu hacim hesabı

Hacim hesabı iki yüzeyin farkına dayanır: kazıdan önceki doğal zemin ve kazıdan sonraki yüzey. İlk ölçüm yapılmadan iş makinesi sahaya girerse çıkarılan toprağın miktarı sonradan ancak yaklaşık hesaplanır. Hakedişte anlaşmazlık sık sık bu eksikten doğar.

Küçük temel kazılarında yüzeyleri total station ve GNSS ile, geniş kazı ve dolgu sahalarında İHA (drone) ile ölçeriz. Hesap yöntemini şartname belirler: en kesitlerden ortalama alan ya da iki yüzey modelinin doğrudan karşılaştırılması. Raporda kazı ve dolgu miktarları metreküp olarak ayrı ayrı, kesit çizimleriyle birlikte yer alır. Yöntemi drone ile hacim hesabı yazısında anlattık.

Ölçümle bulunan hacim, toprağın yerindeki sıkı hacmidir. Kamyona yüklenen toprak kabardığı için sefer sayısından hesaplanan miktar daha yüksek çıkar; hakedişte hangisinin esas alınacağı sözleşmede yazmalıdır.

Kazı sürerken taban kotunu da kontrol ederiz. Projedeki temel alt kotunun altına inilen her santimetre, fazladan hafriyat ve onu dolduracak grobeton olarak geri döner.

Kat düşeyliği ve kot kontrolü

Her kat betonundan önce aksları şantiye çevresindeki röperlerden yeniden kurarız. Akslar bir alt kattan şerit metreyle taşınırsa küçük sapmalar kat kat birikir ve üst katlarda kolonlar projedeki yerinden kayar.

Kalıp kapanmadan önce kolon ve perde köşelerine bakar, döşeme kalıbının kotunu nivoyla (yükseklik farkı ölçen alet) kontrol ederiz. Yüksek yapılarda asansör kuyusunun ve cephe hattının düşeyliğini total station ile kat kat izler, sapmaları çizelge hâlinde şantiye şefine veririz. Sapma beton dökülmeden görülürse düzeltme kalıpta kalır; betondan sonra aynı düzeltme kırım demektir.

Beton döküldükten sonra kolon filizlerinin (bir üst kata uzanan donatı uçlarının) yerini ölçer, üst katın aks planıyla karşılaştırırız. Kayan bir filiz böylece sonraki katın kalıbı kurulmadan görülür.

Yol, boru hattı ve enerji hattında güzergâh ölçümleri

Çizgisel projelerde iş, güzergâh boyunca şerit hâlinde bir halihazır harita ile başlar. Eksen belirlendikten sonra boy kesit (eksen boyunca zeminin yükseklik profili) ve belirli aralıklarla en kesitler (eksene dik zemin kesitleri) çıkarılır. Tasarımcı kazı-dolgu dengesini ve boru eğimini bu kesitlerden hesaplar.

Yapım sırasında ekseni ve kotları zemine aktarırız: yolda şev kazıkları, kanalizasyonda boru akar kotu, enerji hattında direk merkezleri. Kanalizasyon ve yağmur suyu hatları cazibeyle (kendi eğimiyle) aktığı için boru kotundaki birkaç santimetrelik hata ters eğime dönüşebilir.

Gömülü hatlarda ölçüm, hendek kapatılmadan önce yapılır. Borunun yeri ve üst kotu o gün ölçülmezse as-built ancak tahminle çizilir.

Güzergâhın geçtiği parsellerdeki kamulaştırma ve irtifak haritaları ayrı bir iştir. Enerji hatları için enerji yatırım projeleri sayfasına bakabilirsiniz.

As-built haritası ve komşu yapıların takibi

As-built (yapım sonrası durum) haritası, imalatı sahada yapıldığı hâliyle gösterir. Bina köşeleri, kotlar, rögar ve vana yerleri, hat güzergâhları yerinde ölçülür ve onaylı projenin üzerine farklarıyla işlenir. İşveren idareler kabul aşamasında, altyapı kurumları hattı devralırken bu haritayı ister. Paftayı NCZ/DWG çizim ve koordinat listesiyle birlikte veririz.

Derin kazıların yanındaki binalar için ayrı bir ölçüm düzeni kurarız. Kazı başlamadan komşu yapılara oturma noktaları yerleştirir, ilk ölçümü alır, kazı ve iksa (kazı çukurunun yan yüzlerini tutan destek sistemi) süresince aynı noktaları hassas nivelmanla yeniden ölçeriz. Milimetre düzeyindeki hareketler tarihli bir çizelgeye işlenir. Bu ölçümlerin yöntemi ve raporlaması deformasyon ölçmeleri sayfasında yer alıyor.

İş bizde nasıl ilerler?

  1. Proje ve şartname incelemesi

    Onaylı vaziyet planını, aks planını ve hakediş şartnamesini inceleriz. Hangi aşamada hangi ölçümün yapılacağını şantiye şefiyle birlikte iş programına işleriz.

  2. Röper ağının kurulması

    Şantiye çevresine kazıdan etkilenmeyecek sabit noktalar kurar, koordinat ve kotlarını ülke sistemine bağlarız.

  3. Kazı öncesi ölçüm

    Doğal zemini ölçer, parsel ve bina köşelerini aplike ederiz. İş makinesi sahaya bu ölçümden sonra girer.

  4. İmalat sırasında kontrol

    Çağrı üzerine şantiyeye gelir; kazı kotunu, aksları, kat kotlarını ve düşeyliği kontrol eder, sonucu tutanakla bildiririz.

  5. Hacim hesabı

    Ara ve kesin hakediş dönemlerinde yüzeyleri yeniden ölçer, hacim raporunu kesitleriyle hazırlarız.

  6. As-built teslimi

    İş bitiminde imalatı yerinde ölçer, as-built paftasını ve sayısal çizimi teslim ederiz.

Hazırlamanız gerekenler

  • Onaylı mimari projeden vaziyet planı ve aks planı (tercihen DWG)
  • Yapı ruhsatı ve imar durumu belgesi
  • Aplikasyon krokisi ve plankote
  • Statik projeden temel planı ve temel alt kotları
  • Yol ve hat işlerinde güzergâh projesi, tip kesitler ve teknik şartname
  • Sözleşmedeki hakediş dönemleri ve hacim hesabı yöntemi
  • Şantiye şefinin ve kontrol mühendisinin iletişim bilgileri

Belgelerin tamamı elinizde olmayabilir. Eksikleri birlikte belirler, kurumlardan alınacak evrakı sizin adınıza takip ederiz.

Sık sorulanlar

Bina aplikasyonu ne zaman yapılır?

Bina aplikasyonu temel kazısından önce yapılır: önce parsel köşeleri, ardından bina köşeleri ve akslar zemine işaretlenir. Kazı bu işaretleri yok ettiği için noktalar kazı alanı dışındaki röperlere bağlanır; temelde ve her katta akslar bu röperlerden yeniden kurulur.

Kazı-dolgu hacmi hakediş için nasıl hesaplanır?

Kazıdan önce doğal zemin, kazıdan sonra oluşan yüzey ölçülür; iki yüzey arasındaki fark kazı ya da dolgu hacmini verir. Hesap, sözleşmedeki yönteme göre en kesitlerden ya da yüzey modellerinin karşılaştırılmasıyla yapılır ve metreküp olarak raporlanır.

Kazı başladıktan sonra hacim hesabı yapılabilir mi?

Kazı öncesi zemin ölçülmediyse hacim, eski bir halihazır haritaya, plankoteye ya da çevredeki bozulmamış zemine dayanarak ancak yaklaşık hesaplanabilir. Böyle bir hesabın hakedişte karşı tarafça kabul edilmesi zordur. İlk ölçümün iş makinesi sahaya girmeden yapılması gerekir.

Her katta aks ve kot kontrolü yaptırmak gerekir mi?

Aksların ve kat kotunun her kat betonundan önce röperlerden kontrol edilmesini öneririz. Akslar alt kattan taşındığında küçük sapmalar birikir; birkaç kat sonra kolonlar ve asansör kuyusu projedeki yerinden kayabilir. Kontrol kalıp kapanmadan yapılırsa düzeltme kalıp aşamasında kalır.

As-built haritası nedir, kim ister?

As-built haritası, tamamlanan imalatın yerinde ölçülerek onaylı projeden farklarıyla gösterildiği haritadır. İşveren idareler kabul aşamasında, altyapı kurumları hattı devralırken, tesis sahipleri de bakım ve sonraki projeler için ister. Gömülü hatlarda ölçüm hendek kapatılmadan yapılmalıdır.

Ölçüm ekibi şantiyede sürekli mi bulunur?

Küçük ve orta ölçekli bina şantiyelerinde ölçüm çağrı üzerine yapılır. Yol ve boru hattı gibi uzun süren işlerde ekibin şantiyeye hangi sıklıkla geleceği iş programına göre belirlenir. Ankara ve ilçelerindeki şantiyeler için düzeni ücretsiz keşifte birlikte kararlaştırırız.

Parselinizi anlatın, ne gerektiğini söyleyelim.

Ada ve parsel numarası çoğu iş için yeterlidir. Keşif ücretsizdir, teklif yazılı verilir.

(0532) 732 60 19 Pazartesi–Cuma 09.00–18.00 Teklif formunu doldurun