Kadastro haritası, halihazır harita ve imar planı arasındaki fark
Kadastro haritası mülkiyet sınırının nerede olduğunu, halihazır harita arazide şu an ne bulunduğunu, imar planı ise oraya ne yapılabileceğini gösterir. Üçünü ayrı meslekler ve kurumlar üretir, ayrı merciler onaylar. Arsa alırken ya da inşaata hazırlanırken hangisine bakacağınızı bilirseniz yanlış belgeye güvenmezsiniz.
Kısaca
- Kadastro haritası parsel sınırlarını gösterir ve tapu sicilinin dayanağıdır; kadastro müdürlükleri üretir.
- Halihazır harita yapıları, yolları ve eş yükselti eğrilerini gösterir; imar planlarının yasal altlığıdır.
- İmar planını şehir plancıları hazırlar; plan bir parselde ne yapılabileceğini belirler.
- Plan araziye uygulandığında kadastro parselleri imar parsellerine dönüşür ve kadastro haritası güncellenir.
Üç harita hangi soruya yanıt verir?
Aynı arsaya bakan üç ayrı harita vardır ve her biri başka bir soruyu yanıtlar. Kadastro haritası “mülkiyet sınırı nerede” sorusunun, halihazır harita “arazide şu an ne var” sorusunun, imar planı “buraya ne yapılabilir” sorusunun karşılığıdır.
| Ölçüt | Kadastro haritası | Halihazır harita | İmar planı |
|---|---|---|---|
| Ne gösterir | Ada ve parsel sınırları, parsel numaraları | Yapılar, yollar, eş yükselti eğrileri, altyapı tesisleri | Arazi kullanım kararları ve yapılaşma koşulları |
| Kim üretir | Kadastro müdürlükleri | Harita mühendisleri | Şehir plancıları |
| Kim onaylar | Kadastro çalışması askı ilanından sonra kesinleşir ve tapu siciline işlenir | İşe göre belediye, il özel idaresi, İLBANK ya da ilgili bakanlık | Çoğunlukla belediye meclisi; bazı alanlarda il genel meclisi ya da bakanlık |
| Yaygın ölçek | Yerleşim yerinde çoğunlukla 1/1000, kırsalda daha küçük ölçekler | 1/1000 ve 1/5000 | 1/5000 nazım, 1/1000 uygulama |
| Hukuki etkisi | Tapu sicilinin geometrik dayanağıdır | Hak doğurmaz; altlıktır | Yapılaşma hakkını ve kısıtını belirler |
Kadastro haritası: mülkiyet sınırı nerede?
Kadastro, 3402 sayılı Kadastro Kanunu’na göre taşınmazların sınırlarının arazide ve harita üzerinde belirlenip tapu siciline kaydedilmesidir. Haritayı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’ne bağlı kadastro müdürlükleri üretir ve günceller. Üzerinde ada ve parsel sınırları ile numaraları vardır; binanın kaç katlı olduğu ya da arazinin eğimi bu haritadan okunmaz.
Zemindeki çit ya da duvar kadastro sınırıyla her zaman çakışmaz. Türk Medeni Kanunu’na göre tapu planı ile arazideki işaretler birbirini tutmuyorsa plandaki sınır esas alınır.
Eski kadastro paftalarının bir bölümü kâğıt üzerinde, klasik ölçü yöntemleriyle üretilmiştir. Bu bölgelerde sınırın zemine taşınması sayısal paftalara göre daha çok inceleme gerektirir; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü bu paftaları yenileme ve sayısallaştırma çalışmalarıyla günceller.
Sınırı zeminde görmek için kadastro müdürlüğünden ya da LİHKAB’dan (Lisanslı Harita Kadastro Mühendislik Bürosu) aplikasyon krokisi alınır. Bu işlemde parselin köşeleri kadastro verisine göre arazide işaretlenir.
Halihazır harita: arazide şu an ne var?
Halihazır harita, bir alanın ölçüm günündeki durumunu gösteren büyük ölçekli haritadır: binalar, yollar, duvarlar, direkler, eş yükselti eğrileri (aynı yükseklikteki noktaları birleştiren çizgiler) ve altyapı tesisleri. Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği’ne göre üretilir. Onay mercii işe göre belediye, il özel idaresi, İLBANK ya da ilgili bakanlıktır.
Halihazır harita imar planlarının yasal altlığıdır: plancı yolu, yeşil alanı ve yapı adasını mevcut binaları ve arazinin eğimini görerek çizer. Mülkiyet bilgisi taşımaz; parsel sınırları bu haritaya kadastrodan aktarılır.
Halihazır harita üretildiği günün kaydıdır; yeni bina yapıldıkça ve yol açıldıkça eskir. Plan çalışmasından ya da büyük bir projeden önce güncellenmesi gerekir. Halihazır harita ölçümünün büyük bölümü İHA (drone) fotogrametrisi ve GNSS alıcılarıyla yapılır.
Tek parsel ölçeğinde benzer işi plankote görür: parselin köşe kotlarını ve yol kotlarını verir, yapı ruhsatı projelerinin altlığı olur.
İmar planı: buraya ne yapılabilir?
İmar planı, bir yerleşimde hangi alanın konut, ticaret, okul ya da park olacağını, yolların nereden geçeceğini ve parsellerde ne kadar yapı yapılabileceğini belirler. İki kademesi vardır: ana kararları veren, çoğunlukla 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve yapı adalarını ayrıntılandıran 1/1000 ölçekli uygulama imar planı.
Planı şehir plancıları hazırlar. Belediye sınırları içinde belediye meclisi onaylar; onaylanan plan bir ay askıda ilan edilir ve itirazlar değerlendirildikten sonra kesinleşir. Harita mühendisinin payı planın altlığını hazırlamak ve onaylanan planı araziye uygulamaktır; bu işler imar planı altlığı ve uygulaması başlığında toplanır.
Planın tek bir parsele düşen hükümlerini imar durumu belgesi gösterir. Halk arasında imar çapı denen bu belgeyi belediyenin imar müdürlüğü düzenler. İçinde kullanım türü, TAKS ve emsal değerleri, kat adedi ya da bina yüksekliği, yoldan ve komşudan çekme mesafeleri yazar.
Parseliniz imar planı sınırının dışındaysa yapılaşma ve ifraz koşullarına Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği uygulanır. Tarım arazilerinde 5403 sayılı Kanun’daki asgari parsel büyüklükleri de devreye girer.
Üç harita birbirine nasıl bağlanır?
- Halihazır harita üretilir ve ilgili idarece onaylanır.
- Kadastro sınırları bu haritanın üzerine işlenir; plancı mevcut yapıları ve mülkiyeti aynı altlıkta görür.
- Şehir plancısı imar planını bu altlığa çizer; plan onay ve askı sürecinden geçerek kesinleşir.
- Plan araziye uygulanır: 18. madde uygulaması (parselasyon), ifraz (bölme), tevhid (birleştirme) ve yola terk işlemleriyle kadastro parselleri imar parsellerine dönüşür.
- Yeni parseller kadastro müdürlüğünün kontrolünden geçer ve tapuya tescil edilir; kadastro haritası güncellenir.
- Yapı ruhsatı aşamasında parsel için imar durumu belgesi, aplikasyon krokisi ve plankote alınır.
İmar planının onaylanması tapuyu kendiliğinden değiştirmez. Plan uygulanana kadar parseliniz kadastro parseli olarak kalır; kural olarak yapı ruhsatı imar parseline verilir.
Uygulamada yola ve parka ayrılan payın nasıl hesaplandığını 18. madde uygulaması ve DOP yazısı, işin teknik akışını parselasyon sayfası anlatır.
Hangisine nereden bakılır?
| Aradığınız bilgi | Bilgi amaçlı bakılacak yer | Resmî belge |
|---|---|---|
| Parselin sınırı ve yüzölçümü | Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün Parsel Sorgu uygulaması | Kadastro müdürlüğü ya da LİHKAB’dan aplikasyon krokisi |
| Malik bilgisi ve tapudaki şerhler (kayda düşülen notlar) | e-Devlet’teki tapu bilgileri sorgusu; kendi taşınmazlarınız için | Tapu müdürlüğünden tapu kayıt örneği |
| Parselin imar durumu | Belediyenin e-imar ya da imar durumu sorgulama ekranı; her belediyede bulunmaz | Belediye imar müdürlüğünden imar durumu belgesi |
| Çevredeki mevcut yapılar ve arazi kotları | Bazı belediyelerin kent rehberi haritaları | Belediyenin harita ya da imar biriminden halihazır pafta |
Parsel Sorgu’da il, ilçe, mahalle ile ada/parsel numarası yazılarak ya da harita üzerinde parsele dokunularak arama yapılır. Ekranda parselin yüzölçümü, tapudaki niteliği ve pafta numarası görünür; malik bilgisi görünmez.
Parsel Sorgu ve e-imar ekranları bilgi amaçlıdır. Uydu görüntüsünün üzerindeki parsel çizgisi metrelerce kayık görünebilir. Sınır için aplikasyon krokisi, yapılaşma koşulu için imzalı imar durumu belgesi esas alınır.
Parseliniz için hangi belgenin gerektiğini kestiremiyorsanız ada/parsel bilgisiyle bize sorabilirsiniz.
Sık karıştırılan terimler
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Ada | Çevresi yol, dere ya da benzeri sınırlarla çevrili, bitişik parsellerden oluşan ve numarayla anılan blok |
| Parsel | Sınırları belli, tapu siciline ayrı bir taşınmaz olarak kayıtlı arazi parçası |
| Pafta | Haritanın belirli ölçekte bölünmüş yapraklarından her biri; tapu senedinde numarası yazar |
| Nitelik | Taşınmazın tapu kaydındaki türü: arsa, tarla, bağ ya da bahçe gibi |
| Kadastro parseli ve imar parseli | Kadastro parseli kadastro çalışmasıyla oluşur; imar parseli, imar planı uygulanınca plana uygun biçimde oluşur |
| TAKS (taban alanı kat sayısı) | Binanın zemine oturduğu alanın parsel alanına oranı. 500 m² parselde TAKS 0,30 ise taban alanı en çok 150 m² olur |
| KAKS ya da emsal (kat alanı kat sayısı) | Katların emsale giren toplam alanının parsel alanına oranı. 500 m² parselde emsal 1,20 ise bu toplam en çok 600 m² olur |
Büromuza gelen sorularda en sık rastladığımız karışıklık, tapudaki nitelik ile imar planındaki kullanım kararının aynı şey sanılmasıdır. Tapuda “tarla” yazan bir parsel planda konut alanında kalabilir; “arsa” yazan bir parsel ise yeşil alana denk gelebilir. Tapudaki niteliği kadastro kaydı, yapılaşma hakkını imar planı belirler.
İkinci yaygın hata, emsali kat sayısı sanmaktır. Emsal toplam inşaat alanını sınırlar; alanın kaç kata bölüneceğini plandaki kat adedi ya da yükseklik hükmü belirler.
Sık sorulanlar
Parsel Sorgu ekranında gördüğüm sınır kesin midir?
Parsel Sorgu uygulaması bilgi amaçlıdır ve resmî belge yerine geçmez. Uydu görüntüsü ile parsel çizgisi arasında metrelerce kayma görülebilir. Sınırın zemindeki kesin yeri için kadastro müdürlüğünden ya da LİHKAB’dan aplikasyon krokisi alınır.
Halihazır haritada parsel sınırları görünür mü?
Halihazır harita arazideki mevcut yapıları, yolları ve yükseklikleri gösterir; mülkiyet bilgisi taşımaz. Plan çalışmalarında kadastro sınırları halihazır haritanın üzerine ayrı bir katman olarak işlenir. Haritada görülen duvar ya da çit, parsel sınırı anlamına gelmez.
İmar planı onaylandıysa arsama hemen inşaat yapabilir miyim?
Planın onaylanması tek başına yetmez. Kural olarak yapı ruhsatı imar parseline verilir; bunun için planın 18. madde uygulaması, ifraz ya da tevhid gibi işlemlerle araziye uygulanmış olması gerekir. Ardından imar durumu belgesi, aplikasyon krokisi ve plankote ile ruhsat projeleri hazırlanır.
İmar durumu belgesi ile aplikasyon krokisi arasındaki fark nedir?
İmar durumu belgesini belediye düzenler ve parselde ne yapılabileceğini gösterir: kullanım türü, emsal, kat adedi, çekme mesafeleri. Aplikasyon krokisini kadastro müdürlüğü ya da LİHKAB düzenler ve parselin köşelerinin zemindeki yerini gösterir. Yapı ruhsatı dosyasında çoğunlukla ikisi de istenir.
TAKS ile KAKS (emsal) arasındaki fark nedir?
TAKS, binanın zemine oturduğu alanın parsel alanına oranıdır ve taban alanını sınırlar. KAKS ya da emsal, katların emsale giren toplam alanının parsel alanına oranıdır ve toplam inşaat alanını sınırlar. 500 m² parselde TAKS 0,30 en çok 150 m² taban alanı, emsal 1,20 en çok 600 m² toplam alan demektir.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir; hukuki görüş yerine geçmez. Uygulama idareden idareye değişebilir. Kendi dosyanız için bize ulaşın.
Bu işi yaptırmak için
- Halihazır Harita ve PlankoteArazinin bugünkü durumunu gösteren ölçekli harita; tek parselde ruhsat altlığı olan plankote.
- İmar Planı Altlığı ve Uygulamasıİmar planının harita altlığı, kadastral çakıştırma ve onaydan sonra araziye uygulama.
- Parselasyon (18. Madde)18. madde uygulaması: düzenleme sınırı, DOP hesabı, dağıtım cetvelleri ve yeni imar parselleri.
- İfraz ve TevhidParseli ayırma ya da bitişik parselleri birleştirme: ölçüm, değişiklik haritası, tescil dosyası.